Pensioen exporteren: bedrijfspensioen, ambtenarenpensioen, en de heffingsroutes

Tom werkte vijfentwintig jaar in private banking bij ABN AMRO. Eva had haar marketing-bureau acht jaar geleden verkocht. Hun pensioenmix in 2026: AOW vanaf 67 (over 12 jaar), bedrijfspensioen via PME (Tom) en eigen-beheer-DGA-pensioen (Eva), plus lijfrente-uitkeringen die over enkele jaren ingaan. Hun vraag bij ons eerste gesprek: hoe verschilt elk type pensioen na emigratie naar Spanje? (Tom en Eva zijn pseudoniemen, situatie samengesteld uit klantgesprekken.)

Pensioen na emigratie kent verschillende fiscale routes afhankelijk van het pensioentype. Bedrijfspensioen, ambtenarenpensioen, lijfrente-uitkeringen en AOW worden elk anders behandeld in NL-belastingverdragen.

Wij denken dat pensioen-export-realiteit voor NL-emigranten vaak op de details bepaalt of de fiscale rekening uitkomt zoals verwacht. Het verschil tussen bedrijfspensioen en ambtenarenpensioen kost in onze klantgesprekken regelmatig €5.000-€15.000 per jaar voor wie het verschil niet vooraf inrekent.

Dit artikel zet uit hoe bedrijfspensioen, ambtenarenpensioen, lijfrente en eigen-beheer-pensioen werken na emigratie naar de top-5 NL-bestemmingen.

Bedrijfspensioen: woonland-principe (meestal)

Bedrijfspensioen via een Nederlands pensioenfonds (ABP, Pensioenfonds Zorg en Welzijn, Pensioenfonds Metaal, etc.) volgt in de meeste belastingverdragen het woonstaat-principe.

Wat dit betekent:

• Pensioen-uitkering wordt belast in het woonland (waar de gepensioneerde woont)
• NL houdt geen of beperkte loonbelasting in
• Het pensioenfonds moet bewijs van fiscale residentie in nieuwe land hebben (formulier 92 of equivalent)
• Bij ontbreken van bewijs: NL-loonbelasting wordt nog volledig ingehouden, terugvragen via NL-aangifte mogelijk

Per top-5 bestemming:

• Spanje (verdrag 1971): woonstaat-principe, NL houdt geen loonbelasting in op bedrijfspensioen
• Portugal (verdrag 1999): woonstaat-principe, idem
• Frankrijk (verdrag 2022): woonstaat-principe sinds 2014-update, NL houdt geen loonbelasting in
• Duitsland (verdrag 2026): woonstaat-principe
• België (verdrag 2001): woonstaat-principe

Voor Tom met €2.800/maand bedrijfspensioen via PME, naar Spanje:

• NL houdt geen loonbelasting in op bedrijfspensioen
• Spanje belast volgens IRPF-progressie
• Bij €33.600 jaarlijks pensioen plus aanvullend dividend: effectief Spaanse IRPF circa 19-23%
• Verschil met blijven in NL: vergelijkbaar, soms iets gunstiger

Ambtenarenpensioen: kasstaat-principe (vaak)

Ambtenarenpensioen via ABP en vergelijkbare fondsen voor (semi-)overheidsinstellingen volgt het kasstaat-principe in de meeste verdragen.

Wat dit betekent:

• Pensioen-uitkering wordt belast in het bronland (Nederland, waar de werkgever was)
• Frankrijk, Spanje, Portugal en Duitsland heffen niet op ambtenarenpensioen via verdrag
• NL houdt loonbelasting in volgens reguliere tarieven
• Voor wie als ambtenaar carrière maakte: substantiële NL-fiscale druk blijft

Voor wie was ambtenaar:

• Onderwijs (basisscholen, voortgezet onderwijs)
• Politie, brandweer, defensie
• Rechterlijke macht
• Academische instellingen (universiteiten)
• Provincie en gemeente (semi-ambtenaar)
• Specifieke ZBO's (Zelfstandige Bestuursorganen)

Praktisch:

• Ambtenarenpensioen blijft NL-belast, ongeacht waar je woont
• Er is geen route om dit te ontwijken via emigratie
• Voor wie deels ambtenaar was: pro rata-deel van pensioen blijft NL-belast

Voor Tom (private banking, geen ambtenaar): ambtenarenpensioen niet van toepassing. Voor wie wel ambtenaar was: NL-belasting blijft, ongeacht woonland.

Lijfrente-uitkeringen: gemengde regels

Lijfrente uit NL-vrijgestelde regelingen (premies in NL afgetrokken) hebben specifieke verdragsbehandeling.

Hoofdregel:

• Belast in woonland, mits premies in NL aftrekbaar waren
• Bij volledige afkoop: NL-bronheffing 52% plus revisierente bij niet-kwalificerend gebruik
• Bij periodieke uitkering: woonland-belasting

Verdragspecifiek:

• Spanje, Portugal, Frankrijk, België: woonland-principe op periodieke uitkering
• Duitsland: complexere overgangsregelingen
• Derdelands: variabel per verdrag

Voor Eva met €15.000/jaar lijfrente vanaf 65:

• In Spanje belast: IRPF-progressie circa 20%
• In Nederland zou box 1 effectief 30-35% kosten (afhankelijk van overig inkomen)
• Verschil ongeveer €1.500 per jaar in voordeel van Spanje

Eigen-beheer DGA-pensioen: aparte categorie

Voor DGA's met pensioen in eigen BV (eigen-beheer of pensioen-bv) gelden specifieke regels die verschillen van regulier bedrijfspensioen.

Wat verandert sinds 2017:

• Sinds 2017 kunnen DGA's geen nieuwe pensioenrechten in eigen beheer opbouwen
• Bestaande rechten konden worden afgekocht (eenmalig met afkoop-fiscaal-voordeel) of omgezet in oudedagsverplichting
• Voor wie geen actie ondernam vóór 31 december 2019: rechten zijn vast (maar niet uitbreidbaar)

Bij emigratie van DGA met eigen-beheer-pensioen:

• Conserverende aanslag-equivalent voor pensioenrechten in BV
• Belastingdienst legt aanslag op over fictieve afkoop
• Uitstel mogelijk mits aan voorwaarden voldaan
• Bij latere uitkering: NL-bronheffing volgens reguliere pensioen-regels

Voor Eva met eigen-beheer-pensioen €600.000 in haar BV:

• Bij vertrek naar Spanje: conserverende aanslag-equivalent over deze rechten
• Effectief vergelijkbaar met aanmerkelijk-belang-conserverende-aanslag
• Bij latere uitkering vanuit Spanje: NL-bronheffing op pensioen-uitkering plus Spaanse IRPF

(Trouwens, voor DGA's die nog eigen-beheer-pensioen hebben en emigratie overwegen: vraag vóór vertrek aan fiscaal-jurist hoe de uitstel-procedure werkt. Verkeerde behandeling kan tot directe opeisbaarheid van substantieel bedrag leiden.)

Per land: pensioen Spanje, Portugal, Frankrijk

Spanje:

• Bedrijfspensioen: Spaanse IRPF-progressie tot 47%
• Ambtenarenpensioen: NL-belast (kasstaat-principe), Spanje verrekent
• Lijfrente: IRPF-progressie
• Voor Tom+Eva-pensioen-mix in Spanje: effectief 22-25% over totaal

Portugal:

• Bedrijfspensioen: post-NHR Portugese IRS tot 48%; voor NHR-grandfathered tot 10% bronheffing of vrijgesteld
• Ambtenarenpensioen: NL-belast, Portugal verrekent
• Voor post-NHR-emigranten: effectief 25-30%

Frankrijk:

• Bedrijfspensioen: Franse IR-progressie plus eventueel CSG (9,7%)
• Ambtenarenpensioen: NL-belast, Frankrijk verrekent
• AOW: woonstaat sinds 2014-update
• Voor Tom+Eva: effectief 25-30%

Tom en Eva-rekenvoorbeeld: bedrijfspensioen + ambtenarenpensioen mix

Voor Tom (PME-bedrijfspensioen €33.600/jaar) en Eva (eigen-beheer-pensioen plus lijfrente, geschat €40.000/jaar gecombineerd) na vertrek naar Spanje (Estepona):

NL-belasting na vertrek:

• Tom's bedrijfspensioen: 0% NL-bronheffing (woonstaat-principe)
• Eva's eigen-beheer-pensioen: NL-bronheffing op pensioen-uitkering (specifieke regels DGA)
• Eva's lijfrente: 0% NL-bronheffing (mits via verdrag woonstaat)

Spaanse belasting:

• Tom's pensioen: IRPF circa 22% op €33.600 = €7.400
• Eva's pensioen: IRPF circa 23% op €40.000 = €9.200
• Plus Spaanse vermogensbelasting Andalucía: 0% (vrijstelling)

Totaal pensioen-fiscaal jaar:

• €16.600 op €73.600 inkomen = 22,5% effectief

Vergelijking blijven in NL:

• Box 1 IB op €73.600 plus partner-aftrek: ongeveer €18.500
• Plus box 3 op overig vermogen
• Verschil ongeveer €2.000-€4.000 per jaar in voordeel van Spanje voor pensioenmix-component

Stand: 2027-01. Cijfers en regelgeving wijzigen, verifieer voor je beslissingen neemt.

Heb jij een specifieke pensioenmix-vraag voor jouw emigratie-bestemming? Mail ons. Wij verzamelen scenario's voor toekomstige cluster-artikelen.

---

Reken het zelf door

Wat pensioen-export voor jouw situatie netto oplevert hangt af van pensioenmix, vertrek-jaar en bestemming. In de Mijn VermogensPlanner-app vul je je eigen pensioenscenario in.

Naar de Mijn VermogensPlanner-app →

---

Krijg een seintje bij release van het boek

Het boek Weg uit Nederland verschijnt in het najaar van 2026. Dertig landen doorgerekend, vier profielen, fiscale rugzak compleet, plus pensioen-export per bestemming.

Schrijf je in via het formulier op de blog-overzichtspagina →